Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

ONSÖZ

İyi günler, Türkiyat okuyucuları,
 

Bundan böyle dergimizde çeşitli sayfaların yanısıra, birde sağlık sayfası bulacaksınız. Her işin başı sağlık demiş atalarımız, "olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi" de demişler.

Gerçekten kendimizi kötü hissettiğimizde başka hiçbir şey bizi ilgilendirmez, o andaki sağlığımız, acımız herşeyden üstündür. Ufak bir baş ağrısı bile günümüzün kötü geçmesine yeter, bir de düşünün ki; daha büyük sağlık sorunlarıyla uğraşmak zorunda kalanları.

İşte sağlığın bütün bu öneminden dolayı bundan böyle sağlık sayfasıyla da sizlerle buluşuyoruz.

Diş hekimi olmam dolayısıyla sizinle özellikle diş sağlığı konusunda açıklayıcı yazılarla birlikte olacağım, bunun yanısıra sormak istediğiniz her türlü sağlık sorununuzda da burada olduğumu sevinç ve gururla belirtmek isterim.

Sağlıklı dişler ve sağlıklı bir yaşam dileğiyle.

                                                                                    Dr. Müjgân Kim
 

DİŞ

Çok basitçe dişi anlatmak gerekirse, fonotik özelliklerinin yanısıra fonksiyonel özelliklere de sahip vücudumuzun bir parçasıdır. Ağzımıza şekil veren, yemekleri kesme, çiğnememize yardım eden, konuşurken sesin düzgün çıkmasını sağlıyan, insanlar tarafından genelde önemsenmeyen, ancak büyük bir sorun olduğunda diş hekimini ziyaret ettiğimiz önemli bir parçamız.

Diş tek olarak ele alındığında 3 katmandan oluşur. Kron (taç) kısmında, en üstte mine tabakası, onun altında dentin ve son olarak kökü saran sement tabakası vardır. Mine, insan vücudundaki en sert parçadır, onun altındaki dentin yumuşaktır. Dişlerimiz kök ucundan çıkan sinirler ve kan damarları sayesinde canlıdırlar ve hareket etme özelliğine de sahiptirler. Sinirler ve köke yapışık olan periodental ligamentler sayesinde çene kemiğindeki yerlerini alırlar.

İnsanlarda hayatları boyunca 2 set diş olur. Birinci dişler, yani süt dişeri 20 tanedir ve genelde 6 aylıkken çıkmaya başlar. Süt dişleri genel olarak 6 yaş civarında kaybedilmeye başlanır. Kaybedilen dişlerin yerine kalıcı, yani sürekli dişlerimiz çıkar. Bunlar 32 tanedir. Son 4 tanesine 20 yaş dişi denir ve her zaman bulunmayabilir.

Dişleri temiz tutmak çok önemlidir. Düzenli fırçalamak temizliğe yardım etmekle beraber yeterli değildir. Diş ipi kullanmak ve diş hekiminin yardımına başvurmak gerekir.
 
 

Dişler neden önemlidirler ?

Dişleriniz yiyeceklerinizi iyi çiğnemenize, ısırmanıza ve açık konuşabilmenize yardım eder. Yüzünüzün de şeklinin muhafazasına yarar. Sağlıklı dişlerle güzel bir gülüş daha da güzelleşir.

İlk dişler

Onu üst, onu da alt çenede olmak üzere yirmi adet ilk diş vardır. Bebek altı ile yedi ay arasında iken ilk ön dişleri ve çocuk iki buçuk yaşına geldiğinde de bütün ilk dişleri çıkmış olur. Bu dişler altlarında teşekkül etmekte olan daha büyük daimi dişlere yer hazırladığından mühimdirler.

İlk dişlerin kaybı

Altı ve on iki yaşlar arasında bu ilk dişlerin yerini daimi dişler alır. ilk dişin kökü dağılmağa başlar ve gevşeyerek düşer. Diş düştükten kısa zaman sonra yenisi yerine gelir. Buna daimi diş denir ve ömür boyu kalıcıdır.

Daimi dişler

Çeneleriniz de vücüdunuzun diğer kısımları gibi gelişerek on iki ilave diş için yer hazırlar. Buna göre on altısı alt, on altısı da üst çenede olmak üzere otuz iki diş var demektir. Yeni ilave dişlerin ilki altı yaşında son önceki dişlerin arkasında çıkarlar. Bunlara öğütücü dişler denir. ikinci öğütücü dişler on iki yaşına gelince çıkarlar ve son öğütücü dişler ki - bunlara çoğu kere akıl dişleri denir - on iki ile on yedi yaşlar arasında çıkarlar.

Dişler neden yapılmışlardır ?

Dişler çeneyi teşkil eden kemik içerisine oturur ve diş etleri çeneleri kaplar. Diş üç kısımdan meydana gelmiştir. Dişin görünen kısmı krondur (taç); boynu diş eti içerisinde kaybolan kısmıdır; ve kökü de dişi çene kemiği içine bağlayan kısımdır. Kron (taç) sırça denilen çok sert bir tabaka ile kaplıdır. Kök çimento denen kemik-gibi bir tabaka ile kaplıdır. Sırçanın altında dişin esası denilen daha kalın bir başka tabaka vardır. Bu dişin ana kütlesini teşkil eder ve öz denilen canlı kısmı korur. Ana malzeme özde kök uçundaki küçük boşluktan girip çıkan kan hücreleri ve sinirler bulunur. Dişin kötü şekilde çürümesi özdeki ağrıdan anlaşılır.
 

Değişik dişler ve yaptıkları

Ön dişler yiyecekleri kesebilmeleri için keskin kenarlı
olduklarından bulara kesici dişler denir. Her çenede dörder kesici
diş bulunur. Bundan sonraki dişler sivri uçlu oldukları ve
yiyecekleri koparıp tutmağa yaradıklarından bunlara köpek dişleri
denir.Köpek dişlerin arkasındakiler daha büyük olduklarından
yiyecekleri öğütüp çiğnemeğe yararlar. Bunlara da ön-öğütücü ve
öğütücü dişler denir.
 
 
 

Diş çürümesi ve diş etleri hastalığı

Ağızda meydana gelen iki hastalıktan biri diş çürümesi diğeri de
cincivit denilen diş etlerindeki yanmadır. Bunun her ikisine de
dişlerdeki tabaka sebep olur. Bu plaka dişler üzerinde teşekkül
eden görünmez bir tabakadır. Bakteri ve yiyecekler bu tabakaya
yapışırlar, dişlerinizi temizlemezseniz bu kalınlaşır ve dilinizi
dişleriniz üzerinde gezdirdiğiniz zaman ızdırap hissedersiniz.

Diş çürümesi

Plâka içerisindeki bakteriler yiyeceklerdeki şekeri kullanarak bunu
aside dönüştürürler. Bu asit diş çürümesinin başlangıcı olan dişin
en dışındaki sırça kısmın dağılarak delinmesine sebep olacak
kadar etkindir.
 
 

Diş etlerindeki hastalık

Eğer dişlerinizin, diş etleri hizasında plâka teşekkül etmesine
fırsat verirseniz, diş etleri kızarıp şişerek kolayca kanarlar. Buna
cincivit denir. Bu nedenle plakanın diş etleriniz ve dişlerinize zarar
vermesine sebep olmadan yok olması önemlidir.

Dişlerinizın sağlıklı kalması

Florid dişlerinizdeki sırçanın sertleşmesine yardımcı olur. İçtiğiniz
sudaki florid asid etkisine karşı dişlerinizin dayanıklılığını
arttırır.Bu şekilde diş çürümesinin yavaşlamasına yardımcı olur.
Dişçiniz size içtiğiniz suda yeterli florid olup olmadığını
söyleyerek florid damlaları ile florid tabletleri alarak  florid miktarının nasıl
arttırılacağını gösterir.

Dişçiniz ayrıca dişlerinizdeki sırçanın kuvvetlenmesine yardımcı
olacak dişlerinizi florid ile boyayabilir.

Dişlerinizi temizlerken floridli diş macunu kullanmalısınız.

Dişlerinizin temizliği

Plâkanın dişlerde uzun süre kalmasına fırsat vermeyiniz.
Dişlerinize süreceğiniz bir mahlül veya çiğneyeceğiniz bir tablet
şeklindeki zararsız bir sebze boyası ile dişlerinizi renklendirerek
plaka olup olmadığını anlayabilirsiniz. Bunlara belirtici yardımcılar
denir. Dişlerinizi en iyi şekilde bu boyayı çıkararak
temizleyebilirsiniz.

İyi bir temizlik yapabilmek için kendinizi aynada görünüz. Küçük
başlı diş fırçası kullanınız. Kıllar, yumuşak olmalı, çok saçaklı ve
kılları düzelmiş fırçalar dişleri iyi temizlemezler.

Dişlerinizi dikkatli fırçalayınız. Fırçalamanın bir kaç değişik şekli
vardır. Dişçiniz size nasıl olacağını gösterecektir.

Bütün diş yüzleri temizlenmelidir. Çiğneme yüzeyleri, dilinize
yakın iç taraf, yanağınıza bitişik dış taraflar. Üst ve alt her iki
çenedeki dişleri temizlemeği unutmayınız.

 Daima dişlerinizi çıktıkları yönde - üst çenedeki dişleri aşağı, alt
çenedeki dişleri de yukarı doğru frrçalayınız. Her fırça vuruşuna
frrçayı diş etlerine dokundurarak başlayıp süpürür şekilde
kullanarak diş etleri kenarındaki tabakanın temizlenmesini
sağlamış olursunuz. Çiğneme yüzlerini ileriye geriye doğru
frrçalayınız.

Diş lifleri dişlerinizin arasında kalan frrçanın yetişemediği yemek
parçalarının çıkmasına yardımcı olur. Dişçiniz diş lifleri ne zaman
kullanabileceğinize karar verecek ve doğru kullanma şeklini size
gösterecektir.

Yediklerinize dikkat edin

Son senelerde dünya'da yenen şeker miktarı büyük ölçüde
artmıştır. Bunun neticesi olarak diş çürümesi de artmıştır. Güzel
tadını sevdiğimiz için çoğumuz pek fazla şeker yeriz. Bu
sağlığımız için zararlı, ancak dişlerimiz için çok zararlıdır.

Diş çürümesini önlemek istersek dişlerimize en az zarar verecek
şekilde nasıl ve ne zaman şekerli yiyecekler alacağımızı bilmeliyiz.

Gizli şeker

Maalesef, bazı şekeri tanımak kolaydır, bazısı gizlidir. Hepimiz
reçelin çok şekerli olduğunu biliriz ve tadından anlarız. Ancak
domates sosu ve diğer şeylerdeki şekeri tadamayız.

Sağlık yiyecekleri, kurutulmuş meyvalar, baldaki tabii şeker,
glükoz, sükroz, buzlama şekeri, çiğ şeker, kahve rengi ve bayaz
şeker çeşitlerinin hepsi diş çürümesine sebep olurlar.

Yapışkan şeker

 Dişlerinize en zararlı şeker yiyeceklerde bulunan dişlerinize
yapışan temizlenmesi güç şekerdir. Bunlara pastalar, şekerli
bisküitler, donatlar, tortalar, şekerli çörekler ve hamur işleri,
ekmek ve reçel, ekmek ve bal, kurrutulmuş meyvalar, sağlıklı
meyva çubukları, şekere batırılmış kahvaltılıklar, şeker örtüleri,
şuruplar, tatlı şurup ilaçlar ve daha bir çokları.
 
 

Sağlıklı diş etleri ve dişler için kaideler

Yiyecekler

Yemeklerinizi beş yiyecek grubundan seçiniz. Yemekler arasındaki
yiyeceklerinize ilave şeker katılmış olmamalıdır. Çığ meyva ve
sebzeler gibi lifli yiyecekler iyi çiğnenmelidirler. Bu salyanızın
akmasına sebep olarak ağzınızdan yiyecek parçalarının yıkanıp
gitmesini sağlar.

Dişlerinizin temiz tutulması

Yemeklerinizi lifli bir yiyecek ile bitirin.

Plâkı temizlemek için her yemekten sonra dişlerinizi frrçalayınız.

Eğer dişlerinizi frrçalayamazsanız, ağzınızı su ile çalkalayıp
yıkayınız. Bu yiyecek parçalarının yıkanıp gitmesini sağlar.

Diş bakımı

Diş etleriniz ve dişlerinizin kontrolu için bir diş kliniği veya dişçiye
muntazam gitmelisiniz.

Diş çürümesini önlemek hasarı tamir etmekten daha ucuza mal
olur.
 
 

Günlük yiyecek ihtiyacımız

Sekiller ilave edilecek
 
 
 
 

SORULAR:

1) Kızım 5 yaşında süt dişleri arasında boşluklar var, yani seyrek dişli gibi, bu ilerde problem yaratır mı?

CEVAP: Aslında süt dişleri arasında yer alan mesafeler iyi haberden başka birşey değil.
Süt dişleri genel olarak daha geniş ve daha iri dişler ile değişirler. Bu boşluklar daimi dişler yrleşirken tüm dişlerin yerli yerine oturmasını sağlar. Yani endişelenmeyi gerektiren bir durum yok.

2) Bir yaşında oğlum var, henüz ağzında hiç dişi yok, bu normal mı?

CEVAP: Bu büyük bir sorun değildir. Normalden önce süt dişleri süren çocuklar olduğu gibi, geç sürme durumu görülen çocuklar da vardır. Kısaca geç süt dişi sürmesi (dentitio tarda) hakkında bilgi verelim. Bu durumun lokal ve genel nedenleri olabilir.

 Lokal nedenler:

1) Sürme kistleri: Herhangi bir süt dişinin çevresine yerleşerek sürmeyi etkileyebilirler.
2) Hamilelik sırasında röntgen tedavisi.

Genel nedenler:

1) İrsiyet: Aile geçmişine de bakmak gerekir.
2) Vitamin eksikliği: Özellikle D vit. bağlı Raşitizm'de geçikme 15 ayı dahi geçebilir.
3) İç sağlık bozuklukları: Cinsiyet hormonlarının da diş sürme zamanları üzerinde etkileri vardır.
4) Virütik hastalıklar: Hamileliğin 9.ncu haftasından önce geçirilen hastalıklar.
5) Kronit hastalıklar: Özellikle kongenital sifilis etkileyebilir.
6) Erken doğum.